Prof. dr hab.
Wiesław Heflik

Prof. dr hab. Wiesław Heflik to człowiek wielkiego formatu, postać wielce zasłużona na polu nauki w dziedzinie mineralogii, petrografii i geochemii a także gemmologii. To wielki autorytet moralny i wzór dla młodego pokolenia twórców współczesnej nauki.

Prof. dr hab. Wiesław Heflik

Prof. dr hab. Wiesław Heflik – mineralog, petrograf, gemmolog, badacz skał krystalicznych oraz kamieni ozdobnych Polski

Prof. dr hab. Wiesław Heflik to człowiek wielkiego formatu, postać wielce zasłużona na polu nauki w dziedzinie mineralogii, petrografii i geochemii a także gemmologii. To wielki autorytet moralny i wzór dla młodego pokolenia twórców współczesnej nauki.

Działalność zawodową prof. W. Heflik rozpoczął już na studiach, jako stażysta w Katedrze Mineralogii i Petrografii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po ukończeniu studiów w 1956 roku rozpoczął pracę w Instytucie Geologicznym w Warszawie, w Pracowni Geochemii kierowanej przez wybitnego krystalografa prof. dr. hab. A. Łaszkiewicza, jednakże na własne życzenie przeniósł się do Krakowa, gdzie początkowo znalazł zatrudnienie w Laboratorium Przemysłu Naftowego, a następnie w Zakładzie Geoanalityki Instytutu Naftowego, by w 1958 roku objąć stanowisko starszego asystenta w Katedrze Surowców Mineralnych na Wydziale Geologiczno- Poszukiwawczym AGH. Od tego momentu droga życiowa prof. W. Heflika została na trwale związana z Uczelnią, której poświęcił prawie pół wieku swojej nadzwyczaj aktywnej działalności zawodowej.

~

Do pełnego obrazu kariery naukowej W. Heflika należy przytoczyć kolejne fakty: 1963 rok – doktorat z zakresu mineralogii i petrografii; 1966 rok – tytuł doktora habilitowanego; 1969 rok – stanowisko docenta; 1975 rok – tytuł profesora nadzwyczajnego; 1987 rok – tytuł profesora zwyczajnego.

Już w początkowych okresach działalności zawodowej W. Heflik odbył liczne staże zagraniczne i wyprawy naukowe, m.in. w 1962 roku w Katedrach Mineralogii i Petrografii na Uniwersytetach w Brnie i Pradze, w 1963 roku – na Uniwersytecie

im. Humbolta w Berlinie, w 1964 roku – na Uniwersytecie im. Łomonosowa w Moskwie i w 1974 roku – na Uniwersytecie w Genewie. W latach 1985-1987 W. Heflik przebywał na kontrakcie w Algierii, co zaowocowało z czasem wieloma publikacjami, które ukazały się w różnych czasopismach krajowych i zagranicznych.

Na szczególne podkreślenie zasługują jego prace mineralogiczno-petrograficzne dotyczące skał magmowych (głównie wulkanitów) i występujących w nich minerałów. Przykładowo, opisał doleryty z Kiksou, symplektyty, asocjacje winchit-piemontytchloryt- kalcyt oraz tilasyt-kwarclaumontyt z Djebel Guettara, procesy epidotyzacji bazaltów oraz turmalin z prekambryjskich skał Oued Damrane (pn.-wsch. Sahara). Osobiste przeżycia z pobytu w Afryce W. Heflik przedstawił w książce popularno-naukowej pt. „Tajemnice Sahary” (Wyd. Secesja, 1992).

Przegląd ponad 350 publikacji prof. W. Heflika wskazuje na szeroki wachlarz jego zainteresowań. Są to głównie pozycje z zakresu mineralogii i petrografii skał magmowych i metamorficznych Dolnego Śląska oraz przedgórza Karpat. Wśród nich są i takie, w których autor po raz pierwszy przedstawił opis nieznanych dotąd minerałów i skał. Na szczególną uwagę zasługują wyniki badań przeprowadzonych w łomie nefrytu w Jordanowie Śląskim, w którym rozpoznał i dokładnie opisał kilkadziesiąt minerałów w obrębie unikatowej paragenezy, m.in. dotychczas nieznany tam pumpellyit jak również nowo rozpoznany hydrogranat (hydrogrossular) chromowy. Pionierski charakter miały także badania dotyczące możliwości występowania rodingitów w ok. Sobótki, których obecność ostatecznie potwierdził prof. A. Majerowicz z Uniwersytetu Wrocławskiego.

~

Wiele publikacji W. Heflika dotyczy petrografii granitoidów i skał skaleniowych Dolnego Śląska (współautorstwo m.in. z prof. M. Budkiewiczem). Szczegółowo opisał on również turmaliny z żyły kwarcowo-topazowej z Kamienia k. Mirska. 

Od 1964 roku W. Heflik wspólnie z K. Koniorem prowadził systematyczne badania skał magmowych i metamorficznych – diabazów, gabra, granitoidów, łupków krystalicznych a także staropaleozoicznych utworów osadowych (zlepieńców, dolomitów) podłoża przedgórza Karpat. W jednej z tych publikacji W. Heflik uzasadnia związek genetyczny granitoidów podłoża przedgórza Karpat z granitoidami Tatr. W literaturze naukowej jest to pierwsze tego typu studium porównawcze. W latach 70 i 80 ubiegłego stulecia działalność naukowo-badawcza W. Heflika koncentrowała się głównie na skałach magmowych i metamorficznych napotkanych otworami wiertniczymi w staropaleozoicznym podłożu Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Efektem tych prac były liczne publikacje dotyczące granitoidów, diabazów, lamprofirów oraz hornfelsów, częściowo wykonane we współautorstwie z M. Muszyńskim, W. Parachoniakiem, K. Piekarskim i T. Ratajczakiem.

Praktyczny aspekt miały prace poszukiwawcze złóż rud i kopalin, zarówno na terenie kraju jak i za granicą, m.in. chromitu, kaolinu, magnezytu, a także systematycznie prowadzone badania skał węglanowych (dolomitów) z przedgórza Karpat i monokliny przedsudeckiej, jako potencjalnych pułapek ropo- i gazonośnych. Podobnego charakteru były badania przerostów skał ilastych w pokładach węgla GZW,

DZW i LZW. Efektem tego były liczne publikacje, opracowania dla przemysłu, referaty na sympozjach i konferencjach naukowych. Z prac dotyczących metod badań stosowanych w petrografii na uwagę zasługuje pierwsze wydanie w języku polskim podręcznika pt. Stolik uniwersalny, autorstwa W. Heflika i W. Parachoniaka (Wyd. Geologiczne, 1971), a także pozycji dotyczących oznaczenia składu chemicznego i wieku bezwzględnego minerałów metodą porównywania dyspersji dwójłomności oraz pracy pt. „Określenie orientacji optycznej w plagioklazach przy użyciu kątów Eulera na stoliku uniwersalnym”.

~

Prof. dr hab. Wiesław Heflik jest twórcą krakowskiej szkoły gemmologii oraz jednym z nielicznych jej propagatorów w skali całego kraju. On to wraz z doc. dr. inż. N. Sobczakiem z Warszawy i prof. dr. hab. M. Sachanbińskim z Uniwersytetu Wrocławskiego podjęli na początku lat 80. XX w. starania o powołanie do życia Polskiego Towarzystwa Gemmologicznego. W latach 1988-94 pełnił funkcję Prezesa, a następnie w latach 1995-2009 – wiceprezesa PTGem. W. Heflik jest też autorem i współautorem 6 podręczników i książek z tego zakresu. Do osiągnięć w dziedzinie gemmologii należą także liczne artykuły dot. m.in. jaspisów, turkusu, chryzoprazu, kwarcu ametystowego, skrzemieniałych pni drzewnych, jaspilitu i in., w których współautorami są m.in. M. Pawlikowski, L. Natkaniec-Nowak, B. Kwiecińska i M. Dumańska-Słowik. 

Na oddzielne podkreślenie zasługuje działalność dydaktyczna prof. Wiesława Heflika. Przez długi okres pracy w AGH (lata 1958-2003) prowadził wykłady, ćwiczenia i seminaria z przedmiotów mineralogia, petrografia, surowce ceramiczne, metody badań minerałów i skał, a w ostatnim 30-leciu także z przedmiotu gemmologia na Wydziałach Geologiczno-Poszukiwawczym (obecnie Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska), Górniczym oraz Ceramicznym (obecnie Inżynierii Materiałowej i Ceramiki) AGH, na studiach dziennych i zaocznych. Przez trzy lata (1982-1985) był także wykładowcą petrografii na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Wypromował kilkudziesięciu mgr. inż. z zakresu mineralogii, petrografii i surowców ceramicznych oraz 10 doktorów. Opiniował kilkadziesiąt prac doktorskich, kilka prac habilitacyjnych oraz dorobek kandydatów do tytułów profesorskich.

Przez 21 lat (1971-1992) prof. W. Heflik pełnił funkcję kierownika Zakładu Petrografii Instytutu Surowców Mineralnych Wydziału Geologiczno-Poszukiwawczego (potem Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska) AGH oraz przez okres 3 kadencji w latach 1971-1979 funkcję prodziekana ds. dydaktycznych na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym AGH.

~

Jest wielokrotnym laureatem nagród Ministra Szkolnictwa Wyższego i Techniki MEN i Rektora AGH. Jest członkiem wielu towarzystw i organizacji naukowych krajowych i zagranicznych. Prof. dr hab. Wiesław Heflik został odznaczony m.in. Medalem

Komisji Edukacji Narodowej (1983), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1976), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001) i in.

Jak widać, rezultatami swojej działalności zarówno na niwie naukowej jak i dydaktycznej prof. dr hab. W. Heflik mógłby obdzielić co najmniej kilka osób. Jego wyjątkowo aktywna działalność trwa nadal, pomimo że od kilku lat jest już na emeryturze.

dr inż. Lucyna Natkaniec-Nowak